Μίσος στους δρόμους: η έκθεση της Human Rights Watch για την ρατσιστική βία στην Ελλάδα

  hrw.org
  

Η παρούσα Έκθεση στηρίζεται σε συνεντεύξεις που πήρε η Human Rights Watch από 59 άτομα τα οποία ήταν θύματα ή παρ’ ολίγον θύματα ξενοφοβικής επίθεσης, μεταξύ των οποίων και 51 σοβαρές επιθέσεις, στο διάστημα από τον Αύγουστο του 2009 μέχρι τον Μάιο του 2012. Μεταξύ των θυμάτων σοβαρών επιθέσεων ήταν μετανάστες και αιτούντες άσυλο εννέα διαφορετικών εθνικοτήτων, καθώς και δύο έγκυες γυναίκες. Οι μαρτυρίες των θυμάτων παρουσιάζουν αρκετές ομοιότητες: οι περισσότερες επιθέσεις γίνονται βράδυ, σε πλατείες ή κοντά σε αυτές· οι επιτιθέμενοι, μεταξύ των οποίων είναι και γυναίκες, κινούνται σε ομάδες και συχνά φορούν σκουρόχρωμα ρούχα, έχοντας καλυμμένα τα πρόσωπά τους με μαντίλια ή κράνη· παρότι δεν σπανίζουν οι επιθέσεις ξυλοδαρμού με γυμνά χέρια, οι επιτιθέμενοι χρησιμοποιούν επίσης συχνά ρόπαλα ή μπουκάλια μπίρας ως όπλα· στις περισσότερες επιθέσεις τα θύματα δέχονται προσβολές και υποδείξεις ώστε να εγκαταλείψουν την Ελλάδα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι επιτιθέμενοι προβαίνουν μέχρι και σε ληστεία των θυμάτων.

 

Μεταξύ των μεταναστών και αιτούντων άσυλο που παραχώρησαν συνέντευξη στη Human Rights Watch ήταν ο Ali Rahimi, ένας Αφγανός αιτών άσυλο, ο οποίος τραυματίστηκε πέντε φορές στον θώρακα από μαχαίρι έξω από πολυκατοικία στον Άγιο Παντελεήμονα τον Σεπτέμβριο του 2011, ο Mehdi Naderi, ένας Αφγανός μετανάστης χωρίς έγγραφα, ο οποίος φέρει εμφανή ουλή στη μύτη ύστερα από επίθεση που δέχθηκε τον Δεκέμβριο του 2011 από συμμορία που τον χτύπησε με ξύλα και μια σιδερόβεργα κοντά στην πλατεία Αττικής· και η Maria N., Αφγανή πρόσφυγας η οποία υπέστη σοβαρό τραυματισμό στο αριστερό της χέρι τον Αύγουστο του 2011, όταν δύο άνδρες σε διερχόμενη μοτοσικλέτα την χτύπησαν με ξύλινο ρόπαλο που έφερε σιδερένια καρφιά.

[...]

 

Η πραγματική έκταση της ξενοφοβικής βίας στην Ελλάδα δεν είναι γνωστή. Τα στατιστικά στοιχεία της πολιτείας δεν είναι αξιόπιστα, λόγω των ανεπαρκειών που διαπιστώνονται στο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης και αφορούν, αρχής γενομένης από την επιβολή του νόμου, την αναγνώριση, τη διερεύνηση και τη δίωξη κατά τρόπο άρτιο των εγκλημάτων μίσους. 

 

[...]

Μη κυβερνητικές πηγές συμβάλλουν στην αναπλήρωση των κενών. Τον Ιούνιο του 2011, σύμφωνα με την εκτίμηση του προέδρου της ΜΚΟ «Γιατροί του Κόσμου» Νικήτα Κανάκη, 300 θύματα ρατσιστικών επιθέσεων είχαν καταφύγει για ιατρική βοήθεια στην κλινική της οργάνωσης στην Αθήνα κατά το πρώτο εξάμηνο του 2011. Ο Τζανέτος Αντύπας, επικεφαλής της ελληνικής μη κυβερνητικής οργάνωσης «Πράξις», δήλωσε την ίδια εποχή ότι είχαν παράσχει ιατρική περίθαλψη σε περισσότερα από 200 θύματα κατά το ίδιο περίπου χρονικό διάστημα. Τέλος, ένα δίκτυο ΜΚΟ κατέγραψε 63 περιστατικά στο διάστημα από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο του 2011 στην Αθήνα και στην Πάτρα.

Η Ελλάδα έχει σαφή υποχρέωση, βάσει του Διεθνούς Δικαίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, να λάβει αποτελεσματικά μέτρα για την αποτροπή της ρατσιστικής και ξενοφοβικής βίας, τη διερεύνηση των εγκλημάτων και τη δίωξη των δραστών και οφείλει να καταδικάσει δημόσια και απερίφραστα αυτού του είδους τη βία. Αυτές οι υποχρεώσεις ισχύουν είτε οι δράστες είναι κρατικοί λειτουργοί είτε όχι.

 

Ωστόσο, από τις περιπτώσεις που τεκμηριώνονται στην παρούσα Έκθεση καταδεικνύεται ότι οι μετανάστες και οι αιτούντες άσυλο έχουν ελάχιστες πιθανότητες να δικαιωθούν. Τα θύματα ξενοφοβικών επιθέσεων στην Αθήνα αντιμετωπίζουν πολλά εμπόδια στην προσπάθειά τους να καταγγείλουν τα ποινικά αδικήματα και να κινητοποιήσουν τις διωκτικές αρχές. Οι εισαγγελείς και τα δικαστήρια δεν έχουν έως τώρα επιδείξει επιθετική στάση στη δίωξη της ρατσιστικής και ξενοφοβικής βίας αυτής καθαυτήν. Ανήσυχες για την οικονομική κρίση και απασχολημένες με τον έλεγχο της παράνομης μετανάστευσης, οι ελληνικές αρχές –καθώς τόσο η ΕΕ όσο και η ευρύτερη διεθνής κοινότητα– σε μεγάλο βαθμό κλείνουν τα μάτια.

Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την έκθεση της Human Rights Watch για την ρατσιστική βία στην Ελλάδα (η έμφαση στο κείμενο είναι δική μου). Μπορείτε να διαβάσετε online το πλήρες αγγλικό πρωτότυπο και την ελληνική μετάφραση, και να κατεβάσετε ελεύθερα το πρώτο σε αρχείο pdf. 

Πρόκειται για μια ουσιαστική διεθνή προσέγγιση της "επιδημίας ρατσιστικών επιθέσεων στην Ελλάδα," όπως το έθεσε ο τίτλος του άρθρου της Eva Cosse  στους New York Times, και παρέχει λεπτομερή τεκμηρίωση περιστατικών ξενοφοβικής βίας στην Αθήνα, αλλά και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Παρουσιάζεται επίσης το πολιτικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της κυβερνητικής πολιτικής συγκέντρωσης και κράτησης μεταναστών χωρίς χαρτιά και αιτούντων άσυλο, η οποία είναι ασύμβατη με τις υποχρεώσεις που έχει η χώρα σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, και του ρόλου της νεοφασιστικής  Χρυσής Αυγής. 

Επιπλέον, η έκθεση καταγράφει την ανεπάρκεια της αστυνομίας και των δικαστικών αρχών ως προς την αναγνώριση, καταγραφή, πρόληψη, και καταστολή της ρατσιστικής βίας. Όπως υποστηρίζει η Judith Sunderland στο άρθρο της Attacks on democracy in Greece, "πάνω από όλα, όσοι ασκούν βία πρέπει να λογοδοτήσουν."

Η έκθεση καταλήγει σε σημαντικές και λεπτομερείς συστάσεις προς την ελληνική κυβέρνηση, και ιδιαίτερα το υπουργείο Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη και το υπουργείο Δικαιοσύνης, την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Συμβούλιο της Ευρώπης, και τα Ηνωμένα Έθνη. Οι κύριες συστάσεις έχουν ως εξής:


        Προς την ελληνική κυβέρνηση

• Να καταδικάσει δημόσια και απερίφραστα, στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, τα περιστατικά ρατσιστικής και ξενοφοβικής βίας. 
• Να αντιμετωπίσει επειγόντως τυχόν ανεπάρκειες που διαπιστώνονται κατά την αστυνομική δράση και συνδέονται με την πρόληψη και τη διερεύνηση καταγγελιών ρατσιστικής βίας 

• δρομολογώντας ταχέως τις διαδικασίες θεσμοθέτησης του ειδικού εντύπου για την καταγραφή καταγγελιών περί ρατσιστικής βίας, καθώς και της κεντρικής βάσης δεδομένων
• διασφαλίζοντας ότι θα παρέχεται σε όλους τους αστυνομικούς υπαλλήλους όλων των βαθμών υποχρεωτική και κατάλληλη εκπαίδευση, καθώς και εντός της υπηρεσίας εκπαίδευση σε θέματα εντοπισμού, πρόληψης, απόκρισης και διερεύνησης εγκλημάτων μίσους, συμπεριλαμβανομένων των εγκλημάτων ρατσιστικής και ξενοφοβικής βίας
• κοινοποιώντας λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές για την αστυνομία σε ό,τι αφορά τη διερεύνηση εγκλημάτων μίσους, συμπεριλαμβανομένων των εγκλημάτων ρατσιστικής και ξενοφοβικής βίας

• Να υιοθετηθεί και να εφαρμοστεί μια προληπτική στρατηγική, για την καταπολέμηση της ξενοφοβικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της κατάλληλης ανάπτυξης δυνάμεων για την επιβολή του νόμου σε περιοχές με υψηλά ποσοστά αυτού του είδους βίας.
• Να διασφαλίσει, είτε διά νόμου ή μέσω δεσμευτικών εγκυκλίων, ότι, ανεξάρτητα από το είδος του αδικήματος, για κάθε αξιόποινη πράξη που μπορεί να χαρακτηριστεί ως έγκλημα μίσους χωρεί αυτεπάγγελτη παρέμβαση της δημόσιας αρχής –έρευνα και ποινική δίωξη– χωρίς να απαιτείται η κατάθεση του παραβόλου 100 ευρώ από τα θύματα. 
• Να βελτιώσει τον τρόπο απόκρισης της δικαιοσύνης 

• προβαίνοντας σε μεταρρύθμιση του Ποινικού Κώδικα, προκειμένου να διευρυνθεί το πεδίο εφαρμογής της επιβαρυντικής περίστασης του ρατσιστικού κινήτρου
• διασφαλίζοντας ότι θα παρέχεται σε εισαγγελικούς και δικαστικούς λειτουργούς κατάλληλη εκπαίδευση σε θέματα ελληνικής και ευρωπαϊκής αντιρατσιστικής νομοθεσίας, μέσω της συμπερίληψης, μεταξύ άλλων, ειδικών σεμιναρίων σε κύκλους μαθημάτων συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης 
• ενθαρρύνοντας τον διορισμό ενός ή και περισσότερων εξειδικευμένων εισαγγελικών λειτουργών σε σημαντικές εισαγγελίες, συμπεριλαμβανομένης της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών, προκειμένου να παρέχουν τεχνική εμπειρογνωμοσύνη σε συναδέλφους οι οποίοι χειρίζονται τη δίωξη τέτοιου είδους υποθέσεων 

        Προς την Ευρωπαϊκή Ένωση

• Η Γενική Διεύθυνση Δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής οφείλει να αξιολογεί τον βαθμό συμμόρφωσης της Ελλάδας προς τις υποχρεώσεις που υπέχει στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ό,τι αφορά την πρόληψη και τη δίωξη ρατσιστικών και άλλων μισαλλόδοξων πράξεων βίας και να παρέχει χρηματοδοτική στήριξη σε πρωτοβουλίες οι οποίες επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν τις ανεπάρκειες που παρατηρούνται στον τρόπο απόκρισης της πολιτείας σε εκδηλώσεις ρατσιστικής και ξενοφοβικής βίας, καθώς και σε εκστρατείες ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης. 

O John Baldessari είναι τόσο επιτυχημένος που δεν έχει απολύτως τίποτα στις τσέπες του

Tips for Artists Who Want to Sell, 1966-68  artnotebook.tumblr.com

Η ταινία μικρού μήκους A Brief History of John Baldessari είναι αφιερωμένη σε μια από τις πλέον επιδραστικές μορφές της σύγχρονης τέχνης, και σκηνοθετήθηκε από τους Henry Joost και Ariel Schulman, σε σενάριο του Gabriel Nussbaum και αφήγηση του Tom Waits. Αντί να βασίζεται σε συμβατικές εκδοχές της ιστορίας της τέχνης, η ταινία διαθέτει μια φρέσκια, πνευματώδη, και απρόβλεπτη προσέγγιση του John Baldessari ως κορυφαίου εννοιολογικού καλλιτέχνη, αλλά και συνηθισμένου ανθρώπου, προβάλλοντας την ίδια ανατρεπτική αίσθηση του χιούμορ που χαρακτηρίζει τη δουλειά του.

Στο δρόμο: Jack Keruac και Walter Salles

 listal

They danced down the streets like dingledodies, and I shambled after as I’ve been doing all my life after people who interest me, because the only people for me are the mad ones, the ones who are mad to live, mad to talk, mad to be saved, desirous of everything at the same time, the ones that never yawn or say a commonplace thing, but burn, burn, burn like fabulous yellow roman candles exploding like spiders across the stars and in the middle you see the blue centerlight pop and everybody goes “Awww!”

Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το On the Road του Jack Kerouac, ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα όλων των εποχών. Εφευρετικά πολυεπίπεδο και ορμητικά αυτοσχεδιαστικό, το κείμενο αυτό αποτελεί την καθοριστική στιγμή του Beat κινήματος, αλλά και ένα διαχρονικό αντι-κονφορμιστικό μανιφέστο.

Είναι ωστόσο λιγότερο γνωστό ότι ο Jack Kerouac είχε επίσης οραματιστεί την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου, η οποία υλοποιήθηκε σήμερα από τον βραβευμένο σκηνοθέτη Walter Salles. Κατά τον ίδιο τρόπο που προετοιμάζοντας την ταινία The Motorcycle Diaries είχε αναζητήσει τα βήματα του νεαρού Ernesto Guevara στη Νότιο Αμερική, ο Walter Salles ακολούθησε τώρα το ταξίδι του Jack Kerouac γυρίζοντας το ντοκιμαντέρ In Search for On the Road, και ερχόμενος σε επαφή με Beat συγγραφείς που βρίσκονται στη ζωή.  

Οι ταινίες The Motorcycle Diaries, Central Station, και Foreign Land, την οποία σκηνοθέτησε από κοινού με την Daniela Thomas, αποτελούν παραδείγματα της εξαιρετικής ικανότητας του Walter Salles στο είδος των ταινιών δρόμου. Όπως είπε στον Michael Ordoña του San Francisco Chronicle, “αυτό που πραγματικά με ενδιαφέρει είναι ιστορίες στις οποίες τα ταξίδια των κυρίως χαρακτήρων κατά κάποιο τρόπο αντικατοπτρίζουν τις μεταμορφώσεις που εξελίσσονται σε μια κουλτούρα ή χώρα.” 

Και από αυτή την άποψη, το On the Road είναι μια ταινία που μόνο με έντονο ενδιαφέρον θα μπορούσα να προσμένω. Οι χαρακτήρες των Sal Paradise και Dean Moriarty, οι οποίοι στο μυθιστόρημα αναφέρονταν στον ίδιο τον Jack Kerouac και τον φίλο του Neil Cassady αντίστοιχα, παίζονται από τους Sam Riley και Garrett Hedlund, ενώ στο cast περιλαμβάνονται επίσης οι Kristen Stewart, Kirsten Dunst, και Viggo Mortensen.

 

Επιστρέφοντας στο Sarajevo

Φωτογραφία:  Paul Lowe–Magnum    TIMELightBox

Ιούνιος 1992. Sarajevo.

“Το Sarajevo κατά τη διάρκεια της πολιορκίας ήταν σαν ένα γιγάντιο πείραμα πάνω στην ανθρώπινη φύση, σε αυτό που συμβαίνει στον πολιτισμό όταν δέχεται επίθεση από κάθε πλευρά. Το Sarajevo ήταν (και εξακολουθεί να είναι) μια κοσμοπολίτικη, εκλεπτυσμένη ευρωπαϊκή πόλη. Ενώ κάλυπτα ειδησεογραφικά αυτή την μακρά και παρατεταμένη σύγκρουση, γοητεύτηκα από αυτό που συμβαίνει σε ανθρώπους όπως εμείς όταν οι ζωές μας μεταφέρονται πίσω στο χρόνο σε μια μεσαιωνικού τύπου πολιορκία, χωρίς νερό, ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο, ενέργεια και λίγο φαγητό, και με συνεχή βομβαρδισμό και βολές ελεύθερων σκοπευτών από τον εχθρό στους γύρω λόφους.

Αυτό που συνέβει είναι ότι οι άνθρωποι διατήρησαν τις αξίες τους ως πολίτες, κατά τρόπο πράγματι πανηγυρικό, ως μορφή αντίστασης εναντια στη βία της επίθεσης. Αυτό που συνέβει είναι ότι οι άνθρωποι υπήρξαν απίστευτα εφευρετικοί, βρίσκοντας όλων των ειδών τους καταπληκτικούς τρόπους για να επιβιώσουν, και ακόμα και να ευημερεύσουν, υπό αυτές τις αντιξοότητες. Αυτό που συνέβει είναι ότι οι άνθρωποι συνέχισαν να παράγουν τέχνη, να παίζουν θεατρικά έργα, να κάνουν συναυλίες κλασσικής μουσικής, να γυρίζουν ταινίες, και, πάνω από όλα,  συνέχισαν να ταυτίζονται με την πόλη  και το πνεύμα της ως κέντρο δημοκρατικής, καλλιτεχνικής, και πολιτιστικής ζωής. Τίποτα δεν το συμβόλιζε αυτό περισσότερο για εμένα από αυτή την διασταύρωση, στο διαβόητο ‘Πέρασμα του Ελεύθερου Σκοπευτή.’ Αυτή η έκταση ανοιχτού εδάφους αποτελούσε σημείο μετάβασης ανάμεσα στα προάστια και την καρδιά της πόλης. Έτσι, κάθε μέρα, εκατοντάδες πολίτες διακινδύνευαν τις ζωές τους τρέχοντας γρήγορα για να διασχίσουν αυτό το δρόμο, υπό τα πυρά ελεύθερων σκοπευτών από τους γύρω λόφους. Και διακινδύνευαν τις ζωές τους για να έρθουν στην πόλη, για να είναι μέρος της ζωής της, για να αυτοπροσδιοριστούν ως πολιτισμένοι άνθρωποι ενάντια στην βαρβαρότητα της βίας που τους κατέκλυζε. ”

Το TIMELightBox περιλαμβάνει την παραπάνω φωτογραφία και το κείμενο του Paul Lowe σε ανάρτηση του σχετικά με το βιβλίο Bosnia 1992-1995, το οποίο αποτελεί έκδοση των φωτογράφων που κάλυψαν ειδησεογραφικά τον πόλεμο στη Βοσνία. Νομίζω πως τόσο η εικόνα όσο και το κείμενο που την συνοδεύει μοιράζονται μια διορατική, και ταυτόχρονα επίπονη, αντίληψη αυτού που διακυβεύεται σε κάθε πόλεμο, της δυνατότητας των ανθρώπων να αναζητήσουν και να διατηρήσουν την φωτεινότερη πλευρά της ύπαρξης τους, παρά και ενάντια στην αγριότητα που τους περιβάλλει.

Πλήκτρα πάνω από τα σύννεφα: Jon Lord, 1941 – 2012

jonlord.org 

Δυστυχώς ο Jon Lord απεβίωσε την Δευτέρα. Ήταν πάντα εύλογο να θεωρεί κανείς πως πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία του rock, και φυσικά για τον καλύτερο μουσικό στα πλήκτρα και το Hammond organ· ήταν ωστόσο πολλά περισσότερα από αυτό. Ο Jon Lord ήταν εξαιρετικός μουσικός ως προς το ότι διακρινόταν τόσο ως συνθέτης όσο και ως σολίστας, ενώ τα ενδιαφέροντα και οι ικανότητες του υπερέβαιναν τους διαχωρισμούς μεταξύ μουσικών ειδών, όπως  το hard rock, τα blues, το progressive rock, η κλασσική μουσική, και η fusion. 

Η επιλογή ενός αντιπροσωπευτικού μουσικού δείγματος από μια πορεία που εκτείνεται σε έξι δεκαετίες δεν μπορεί να είναι εύκολη, αν ωστόσο έπρεπε να επιλέξω μόνο ένα κομμάτι, αυτό θα ήταν το Pictured Within, από το ομώνυμο album του 1998. Η παρακάτω live εκτέλεση είναι από το DVD Deep Purple in Concert with the London Symphony Orchestra, το οποίο ηχογραφήθηκε στο Royal Albert Hall τον Σεπτέμβριο του 1999. Η London Symphony Orchestra διευθύνεται από τον Paul Mann, ενώ το Pictured Within τραγουδάει ο Miller Anderson· οι στίχοι ανήκουν στον Jon Lord. 

                                   here be friends...

                                   here be heroes...

                                   here be sunshine...

                                   here be grey...

                                   here be life...

                                   here love lies bleeding...

                                   memories so hazy...

                                   and dreams that drove me crazy

                                    here be down...

                                    here be paradise...

                                    here be starbright...

                                    here be pain...

                                    here be smiles in eyes like rainbows...

                                    my father and my mother...

                                    my sisters and my brother -

                                    pictured within

                                    where there're shadows ill met by moonlight...

                                    there be dragons I have slain...

                                    and here be bright eyes with hair so golden...

                                    sunrise and sunset and running free...

                                    and laughing at the rain

                                     here be home...

                                     here be travellin'...

                                     here be thunder...

                                     here be blue...

                                     and sometimes heaven and thoughts of wonder...

                                     the miracle of children...

                                     a poet and a pilgrim

                                     kith and kin - pictured within

                                     lose and win - pictured within

Ο Jon Lord είχε κλασσική μουσική παιδεία, και διατήρησε το ενδιαφέρον του για το κλασσικό ιδίωμα σε όλη του τη ζωή, όπως άλλωστε δείχνει και ένα ευρύ φάσμα κυκλοφοριών, από τα albums Gemini Suite, Windows, και Sarabande της δεκαετίας του 1970, ως το Boom of the Tingling Strings και το To Notice Such Things του 2008 και του 2010 αντίστοιχα. Ωστόσο το πρώτο και ιδιαίτερα ριζοσπαστικό εγχείρημα του να υπερβεί τους στερεοτυπικούς διαχωρισμούς μεταξύ rock και κλασσικής μουσικής ήταν το Concerto for Group and Orchestra των Deep Purple. Αυτό το album ηχογραφήθηκε το 1969 στο Royal Albert Hall με την Royal Philharmonic Orchestra σε διεύθυνση τoυ Malcolm Arnold· το video της συναυλίας υπάρχει εδώ. Τριάντα χρόνια αργότερα, το Concerto επέστρεψε στον ίδιο χώρο· τα παρακάτω video περιλαμβάνουν τα τρία μέρη του, και προέρχονται από το DVD Deep Purple in Concert with the London Symphony Orchestra. Tο Concerto παρουσιάστηκε επίσης σε πολλές χώρες μεταξύ 2000 και 2010.

Στην μακρά πορεία του ο Jon Lord συμμετείχε σε πλειάδα συγκροτημάτων και μουσικών projects, πάνω από όλα όμως ήταν ιδρυτής των Deep Purple και σημαντική κινητήρια δύναμη της μπάντας. Στο πρώτο από τα παρακάτω video διαπραγματεύεται το In Rock, album-ορόσημο του συγκροτήματος, και την διαμόρφωση του εμβληματικού ήχου του Hammond organ. Οι Deep Purple απολαμβάνουν status πρωτοπόρων και καινοτόμων μουσικών με άξονα τον μοναδικό τους ήχο, τις υποδειγματικές συνθέσεις, και τις ασύγκριτες αυτοσχεδιαστικές τους ικανότητες· εξαιτίας των τελευταίων εξάλλου συμβαίνει να είναι το μόνο συγκρότημα με πολύ περισσότερα live albums από ότι studio ηχογραφήσεις. 

Και από αυτή την άποψη παραθέτω τις παρακάτω live εκτελέσεις δύο χαρακτηριστικών κομματιών. Το Child in Time παίζεται στο BBC το 1970 από τους Jon Lord (Hammond organ), Ritchie Blackmore (κιθάρα), Ian Paice (ντραμς), Roger Glover (μπάσο), και Ian Gillan (φωνητικά)· πρόκειται φυσικά για την κλασσική Mark II σύνθεση στην καλύτερη της περίοδο. Το Lazy είναι άλλη μία εκπληκτική εκτέλεση, αυτή τη φορά στη Μελβούρνη το 1999 από την Mark VI σύνθεση· το συγκρότημα, με τον Steve Morse στην κιθάρα, είχε επανεφεύρει τον εαυτό του περνώντας σε μια νέα περίοδο μουσικής δημιουργικότητας και εξέλιξης.

Είχα την τύχη να δω τον Jon Lord να παίζει με τους Deep Purple με τις συνθέσεις Mark V, Mark II (δεύτερη επανένωση), και Mark VII. Δεν πρόκειται απλώς για το ότι οι ικανότητες και οι επιδόσεις του στη σκηνή ήταν πάντα στο υψηλότερο επίπεδο· είναι ότι ο Jon Lord έπαιζε με απέραντη αγάπη, σεβασμό, και φροντίδα για την μουσική, το συγκρότημα, και το κοινό. Και πάνω από όλα, είτε το Hammond εκτίναζε καταιγιστικά riffs πάνω από τα χέρια που αμέσως υψώνονταν στον αέρα, είτε το πιάνο απηύθηνε ντελικάτες νότες σε ένα κοινό που κρατούσε την ανάσα του, είτε ήταν ελκυστικές blues σύγχορδίες, είτε κλασσικά δομημένες μελωδίες, η πνευματικότητα της παρουσίας του ήταν πάντα έντονη, τόσο υπό όρους μουσικής ποιότητας, όσο και υπό όρους προσωπικής αξιοπρέπειας. Αυτό ήταν ο Jon Lord για εμένα· και η απουσία του είναι ιδιαίτερα μεγάλη.

Photograph by Csaba Molek  jonlord.org

Δείτε επίσης:

Jon Lord has sadly passed away

Jon Lord, The Official Website

Press room

Jon Lord, The Official Website

Jon Lord, keyboardist with Deep Purple, dies at 71 

Ben Sisario, The New York Times 

Stars pay tribute to Deep Purple's Jon Lord

BBC

 

Πάρα πολύ όμως

Εμ. Μπενάκη, 17.02.2012

Η αγάπη και ο θάνατος: Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 1, του Johannes Brahms

 

Ο Johannes Brahms το 1853   Wikipedia

Ο Johannes Brahms έγραψε το Κοντσέρτο για πιάνο, αρ. 1 σε ρε ελάσσονα, έργο 15 το 1858· ήταν τότε είκοσι πέντε ετών. Προερχόταν από φτωχή οικογένεια και σε νεαρή ηλικία έπαιζε πιάνο σε αίθουσες χορού και πορνεία του Αμβούργου. Σπούδαζε από επτά ετών και έγινε γνωστός ως πιανίστας μετά από σειρά συναυλιών που έκανε όταν ήταν δεκαεννέα ετών. Ο Brahms συναντησε επιφανείς συνθέτες και μουσικούς της εποχής του, και έγινε φίλος με τον Robert και την Clara Schumann· εκείνος ήταν ένας από τους σημαντικότερους ρομαντικούς συνθέτες, και εκείνη μια από τις πλέον διακεκριμένες πιανίστριες, και επίσης μια από τις ελάχιστες γυναίκες συνθέτριες. Και οι δύο αναγνώρισαν το ταλέντο του Brahms και τον ενθάρρυναν να γράψει συμφωνικά έργα.

Robert και Clara Schumann  philarmonia.org

Τον Οκτώβριο του 1853, ο Robert Schumann υποστήριξε δημόσια ότι ο Brahms ήταν "προορισμένος να εκφράσει ιδανικά την εποχή." Δυστυχώς, τέσσερις μήνες αργότερα ο Schumann άρχισε να υποφέρει από σύφιλη, επιχείρησε να αυτοκτονήσει, και στη συνέχεια κλείστηκε σε άσυλο. Ο Brahms, που την περίοδο εκείνη εργαζόταν ήδη πάνω σε ιδέες που αργότερα θα συγκροτούσαν το πρώτο κοντσέρτο του, συγκλονίστηκε από αυτές τις εξελίξεις και προσπάθησε να βοηθήσει. Όπως γράφει ο Philip Huscher στις σημειώσεις του προγράμματος της Συμφωνικής Ορχήστρας του Chicago:

Αυτή θα ήταν μία ακόμα δυσκολότερη περίοδος για την Clara αν ο Brahms δεν είχε επιστρέψει στο Ντίσελντορφ για να είναι μαζί της. Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα τι προέκυψε στην διάρκεια εκείνων των μηνών. Ο Brahms πήγαινε περιοδικά να επισκεπτεί τον Robert στο άσυλο, αλλά στην Clara δεν επιτρεπόταν να τον δει. Στα γενέθλια του Robert το 1856, ο Brahms τον βρήκε να κάνει αλφαβητικές λίστες πόλεων και χωρών. Τελικά, στις 17 Ιουλίου η Clara πήγε μαζί με τον Brahms και, για πρώτη φορά σε περισσότερο από δύο χρόνια, είδε το θλιβερό θέαμα του συζύγου της. Δύο μέρες αργότερα, ο Robert Schumann πέθανε.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η δουλειά του Brahms εξερεύνησε τις μορφές της συμφωνίας και της σονάτας για δύο πιάνα, πριν καταλήξει σε εκείνη του κοντσέρτου για πιάνο και ορχήστρα. Χρειάστηκε πέντε χρόνια για να το ολοκληρώσει, δεδομένης της αυτοκριτικής τελειομανίας που τον χαρακτήριζε, και το αποτέλεσμα ήταν ένα θεμελιώδες και ριζοσπαστικό έργο στην ιστορία της κλασσικής μουσικής. Ο θάνατος του φίλου και μέντορα του άφησε έντονα το σημάδι του στο κοντσέρτο, το ίδιο και η αφοσίωση του συνθέτη στην Clara Schumann. Υπήρξαν φίλοι σε ολόκληρη τη ζωή τους, και δεν είναι σαφές αν ποτέ υπήρξαν εραστές. Ο τρόπος που το κοντσέρτο επηρεάστηκε από τη σχέση του Brahms τόσο με τον Robert όσο και την Clara Schumann είναι ιδιαίτερα έκδηλη στο εκπληκτικό Adagio· όπως υποστηρίζει ο Chris Morrison στις σημειώσεις του προγράμματος της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Boulder:

Ένα θερμό και ευγενές θέμα στα έγχορδα ανοίγει το δέυτερο μέρος. Το πιάνο εισέρχεται με πλούσιες αρμονίες και μια ήρεμη διάθεση δημιουργείται, με μια αίσθηση νοσταλγίας στο τόξο των μελωδιών. Ο Brahms είχε αρχικά προσθέσει σε αυτό το μέρος μια γραπτή επιγραφή, “Benedictus qui venit in nomine Domini” (“Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι του Κυρίου”). Θα μπορούσε να αναφέρεται εδώ στον Robert Schumann, τον οποίο συχνά αποκαλούσε “Dominus” (με την έννοια του “Δασκάλου”). Παρόμοια, τον Δεκέμβριο του 1856 ο Brahms έγραψε ένα γράμμα στην Clara Schumann, στο οποίο αναφέρεται σε αυτό το μέρος λέγοντας “ζωγραφίζω επίσης ένα υπέροχο πορτραίτο σας.” Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, αυτή η χαλαρή, όμορφη μουσική είχε στενές προσωπικές αναφορές του συνθέτη. 

Μία απο τις καλύτερες εκτελέσεις αυτού του κοντσέρτου είναι από τον Clifford Curzon με την Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου, σε διεύθυνση του George Szell, το 1962, την οποία μπορείτε να βρείτε εδώ. Καθώς όμως υπάρχει μόνο σε ακουστική μορφή, θα πρότεινα επίσης την παρακάτω παθιασμένη εκτέλεση από την Hélène Grimaud με την Συμφωνική Ορχήστρα του Νοτιοδυτικού Γερμανικού Ραδιοφώνου, σε διεύθυνση του Michael Gielen, από το 2005 (το Adagio που προαναφέρθηκε αρχίζει στο 24:05):

H Hélène Grimaud έχει αναφερθεί σε αυτό το κοντσέρτο με ιδιαίτερα οξυδερκή τρόπο στο ντοκιμαντέρ Living With Wolves, το οποίο σκηνοθέτησε ο Reiner E. Moritz το 2002 (50:22):

 

Για εμένα, το Πρώτο Κοντσέρτο του Brahms είναι ένα [...] ζωτικό κομμάτι, είναι ένα κομμάτι που χρειάζομαι για να επιβιώσω, και δεν υπάρχουν πολλά από αυτά, ίσως δύο ή τρία. Γράφτηκε αρκετά νωρίς στην ζωή του Brahms, και [...] για εμένα είναι μια διαθήκη, είναι ένα ρέκβιεμ. Έχει μία πυκνότητα, και μία βαρύτητα έκφρασης, που βρίσκω πολύ συγκινητική [...]

Πάντα σκέφτομαι τον Schumann, γιατί όταν ο Brahms το έγραψε, ήταν μετά την πρώτη απόπειρα αυτοκτονίας του Schumann, και όταν ακούω την ορχηστρική εισαγωγή, που είναι φυσικά αρκετά μεγάλη, είναι ένα κομμάτι όπου βλέπω, βλέπω τη ζωή μου να ξετυλίγεται καθώς η μουσική προχωράει, [...] είναι μια πολύ, πολύ προσωπική εμπειρία για εμένα.

 

Ο Johannes Brahms το 1894   last.fm